Sint-Jan Berchmanscollege

Het Sint-Jan Berchmanscollege opende zijn deuren in 1889. Het was voorlopig ondergebracht in de Everdijstraat, nr. 33, nu eigendom van het Sint-Lodewijksinstituut.

In 1891 werd de eerste steen gelegd van de huidige neogotische gebouwen tussen Meir en Jodenstraat. Oorspronkelijk stond daar een Karmelietenklooster, dat onder de Franse bezetting werd verkocht als zwart goed. De restanten van de kloostergebouwen deden dienst als opslagruimte. De laatste eigenaar was de familie Lemmé, die aan de Meir het herenhuis had laten optrekken dat vele oudere Antwerpenaren zich nog herinneren: nr. 36. Dat werd bewaard, de oude kloostergebouwen maakten plaats voor een nieuw, neogotisch college. In 1909 werd het uitgebreid met het blok links van de ingangspoort aan de Jodenstraat.

In 1969 werd het huidige gebouw langs de Meir opgetrokken. Enkele jaren later volgden nieuwe refters. Tussen 1991 en 1997 werden de klassen ingrijpend vernieuwd en de kapel, die geheel vervallen was, geconserveerd en gerestaureerd. Pronkstukken zijn de glasramen en het orgel.

"Sint-Jan" was een typisch aartsbisschoppelijk college: het had een "humaniora" (Latijnse) en een "voorbereidende" afdeling, zo genoemd omdat die voorbereidde op de humaniora. In 1906 kwam er een moderne afdeling bij, toen nog "handelsafdeeling" genoemd.

Na de eerste wereldoorlog werd zeer traag een volwaardige moderne "humaniora" uitgebouwd, waarvan het programma in de tweede helft van de jaren dertig model zou staan voor de hervormingen binnen het aartsbisdom. In die jaren evolueerde de voorbereidende afdeling stilaan naar een echte lagere school, die men in 1949 officieel liet aannemen. In 1936 kwam de Hogere Wetenschappelijke Afdeling tot stand, die voorbereidde op de studies van ingenieur en officier. De humaniora evolueerde geleidelijk tot wat later type II zou heten: een Latijnse (Latijn-Griekse) en een Moderne met twee specialisaties na het derde jaar : economische en wetenschappelijke.

Na WO II werd in de Latijnse een Latijn-wiskundige afdeling opgericht naast de oude Latijn-Griekse. Pas in 1968 kwam er een Latijn-wetenschappelijke bij. In 1981 tenslotte kreeg ook de Moderne haar wetenschappelijke afdeling. Deze structuur bleef bestaan tot in 1989 , toen vanwege de overheid de zgn. eenheidsstructuur werd opgelegd aan alle scholen. Tijdens de voorgaande jaren had Sint-Jan, zoals al de zgn. type II - scholen, een enorme toename van het aantal leerlingen gekend, met de nodige organisatorische moeilijkheden. Vele scholen die Vernieuwd Secundair Onderwijs, het zgn. type I, aanboden, verloren leerlingen. Vanaf 1990 kwam aan deze situatie een einde en daalde het leerlingenaantal geleidelijk aan weer naar normale proporties.

"Antwerpen" moet er steeds bij wanneer je over het Sint-Jan Berchmanscollege spreekt, want ook Merksem heeft zijn Sint-Jan (nu een deel van Campus Groenendaal). Het Antwerpse college had tot 1963 een bloeiend internaat. Voor de internen werd in 1923 te Merksem "het kasteel" aangekocht, als buitengoed en als verblijf voor de oudere jongens. In 1951 werd op dat domein een afdeling van het Antwerpse college opgericht, die geleidelijk aan uitgroeide tot een volledig college. In 1963 werd de Merksemse afdeling onafhankelijk.

We krijgen wel eens de vraag of het Sint-Jan Berchmanscollege te Westmalle ook iets met ons college te maken heeft. Onrechtstreeks wel volgens sommigen. Vlak na de bevrijding, tijdens de periode van de "vliegende bommen" waren heel wat Antwerpse gezinnen uit de stad weggetrokken en verbleven in die streek. Enkele leraars van ons college organiseerden daar zo goed en zo kwaad als dat toen ging onderwijs voor leerlingen van Sint-Jan en voor iedereen die het wilde. Men vertelt dat daaruit de vraag naar een college voor de streek rond Westmalle is voortgekomen en dat het daarom een Sint-Jan Berchmanscollege is geworden. Maar: het college van Westmalle bestaat reeds van voor 1912!